Mała wioska Podgórze, zwana dawniej Spasem, znajduje się około 8 km od Chełma w kierunku zachodnim, nieco na południe od trasy T12 Chełm – Lublin. Zabudowania wioski zlokalizowane zostały na północnym stoku Pagóra Janowskiego (w obrębie Wyżyny Lubelskiej) na wysokości 220 – 240 m n. p. m., poniżej stromej skarpy niewielkiego łańcucha wzgórz. W wiosce znajduje się mały kościółek o średniowiecznej genezie, który obecnie jest siedzibą parafii rzymsko – katolickiej, ale pierwotnie należał do Kościoła Prawosławnego, a potem Greko – Katolickiego. Czytaj dalej…
„Jestem życiem, które pragnie żyć, pośród życia, które pragnie żyć.” Albert Schweitzer (1875 – 1965) W tym miesiącu przypada 70-ta rocznica wymordowania przez Niemców pacjentów Wojewódzkiego Szpitala Psychiatrycznego w Chełmie, która mnie bardzo porusza i postanowiłam jej
WSZYSTKIEGO DOBREGO Z OKAZJI ŚWIĄT!
24 grudnia 2009
Zdrowych, pogodnych Świąt Bożego Narodzenia spędzonych w miłym towarzystwie życzy AUTORKA Ps. Świeta spędzam u córki w Anglii i jestem zadowolona. Tyle się innych rzeczy w moim życiu dzieje, że zaniedbałam blogi. Pomagam kolegom w opracowaniu materiałów z wykopalisk i uczęszczam
POLSKO, NIE JESTEŚ TY JUŻ NIEWOLNICĄ!
11 listopada 2009
Polsko, nie jesteś ty już niewolnicą!
Łańcuch twych kajdan stał się tym łańcuchem,
Na którym z lochu, co był twą stolicą
Lat sto, swym własnym dźwignęłaś się duchem. Czytaj dalej…
ŚREDNIOWIECZNA OSADA Z WIEŻĄ MUROWANĄ W CHEŁMIE-BIEŁAWINIE. Część 7
12 października 2009
Baszta w Bieławinie była nową, odpowiadającą potrzebom epoki rezydencją książęcą. Broniła przeprawy przez Uherkę i grodu chełmskiego od strony północnej, którą stanowiła otwarta równina. Oddalona od niego około 2,5 km, dominując w obrębie rozległej równiny, mogła
Chronologię wieży bieławińskiej ustalono na podstawie wielu specjalistycznych przesłanek: archeologicznych, architektonicznych, historycznych i topograficznych. Datowanie warstw kulturowych przeprowadzono w oparciu o klasyfikację zabytków ruchomych, głównie wyrobów garncarskich.
Z pozyskanych materiałów archeologicznych i obserwacji architektonicznych wynika, że wieża mogła pełnić wieloraką funkcję użytkową: rezydencjonalną, mieszkalną i obronną. I tak najniższa kondygnacja bez okien (ślepa) pełniła zapewne rolę kuchni i spiżarni. W jej warstwach użytkowych znaleźliśmy masę ceramiki kuchennej, która, jak wiadomo, często się biła i utworzyła pokaźne śmietnisko wraz z kośćmi zwierząt jadalnych i innymi nielicznymi zabytkami (metalowymi, kamiennymi i szklanymi). Znaleziono tu ułamki naczyń glinianych nawiązujących do grup ceramicznych, opisanych wyżej oraz ceramikę budowlaną w postaci ułamków licznych cegieł tzw. palcówek (nazwa pochodzi od wyrównywania powierzchni cegły ręką, od którego pozostały ślady palców) i płytek ceramicznych, często szkliwionych – przeważnie na zielono. Na uwagę zasługują tu dosyć liczne ułamki kolorowych bransolet szklanych z XIII w. Z kości zwierząt i ptaków najwięcej było owiec i kóz (których kości nie można rozróżnić), oraz świń, krów, koni, psów, kur, gęsi i kaczek, które zapewne hodowano na Zasłupiu, a także bardzo nielicznych zwierząt łownych np. jelenia, sarny, dzika czy tura lub żubra.
Pod podłogą tej kondygnacji przy ścianie zachodniej, od strony wysoczyzny kępy znajdował się nieduży loszek, wyłożony drewnem, w którym znaleziono żelazny klucz na dnie. Po zewnętrznej stronie ściany naprzeciw niego znajdował się bruk kamienny o czworokątnym zarysie, który zapewne zabezpieczał go przed podkopaniem oraz stanowił podstawę pod schody na wyższą kondygnację, z której prowadziło wejście do wnętrza baszty. Loszek – piwniczka pełnił zapewne rolę albo spiżarki i skarbczyka, w którym przechowywano zapasy żywności i być może, drogocenne przedmioty, zabrane po zniszczeniu wieży, albo też studni, zaopatrującej mieszkańców wieży w wodę, co mogło być dużym udogodnieniem w tamtych czasach – szczególnie w momentach oblężenia. Czytaj dalej…
Drewniane zabudowania osady o charakterze mieszkalnym i gospodarczym sytuowane były prawdopodobnie nieregularnie, a nawet chaotycznie w większe lub mniejsze skupiska, co odzwierciedlają poszczególne stanowiska archeologiczne w obrębie całej doliny Uherki. W dobie największego rozkwitu osady zbudowano w jej obrębie pojedynczą murowaną wieżę obronną. Wieżę posadowiono przy wschodniej krawędzi najwyższej kępy, w odległości około 20 m na północ od źródełka. Kępa zbudowana jest z ilastego margla, który przykrywają piaski i żwiry, naniesione przez wodę w trakcie wylewów rzeki z wykształconą na nich glebą pierwotną. Jest to tzw. calec, czyli warstwy geologiczne nienaruszone przez człowieka. Starą glebę z kolei przykrywała czarna warstwa osadnicza (kulturowa) z VII – IX w., która dla ludzi rozwiniętego średniowiecza była już deptaniskiem. Warstwa ta była wyraźnie rozcięta wkopami fundamentowymi wieży. Czytaj dalej…
Obok garncarstwa najprężniej było chyba rozwinięte rzemiosło oparte na obróbce żelaza, z którego posiadamy najwięcej wyrobów. Wykonywano z niego różnego rodzaju narzędzia, broń oraz przedmioty codziennego użytku, które informują nas o różnych zajęciach mieszkańców Zasłupia. I tak np. o zajmowaniu się rolnictwem informują nas sierpy; ciesiołką – ciosło, dłuto, topór i gwoździe; rybołówstwem – haczyki do wędek oraz grzęzidła do sieci 
gliniane i kredowe; jeździectwem – podkowy i fragmenty uprzęży końskiej, a jako broni używano łuków i kusz z żelaznymi grocikami do strzał, toporów oraz dużych noży. Mniejszych noży używano w gospodarstwach domowych podobnie jak nożyczek, krzesiw do krzesania ognia, kłódek do zamykania drzwi i inne. Hodowano prawdopodobnie osły lub muły, gdyż znaleziono podkówkę dla tych zwierząt. Czytaj dalej…
Następna faza chronologiczna osady przypadająca na X – XI w. jest chyba bardzo słabo reprezentowana w materiale archeologicznym albo z uwagi na prowadzone wyrywkowo badania, przeważnie powierzchniowe, nie została dostatecznie rozpoznana. Tylko nieliczny materiał ceramiczny przy wieży i na innych stanowiskach poświadcza jej istnienie. Najwięcej zabytków ruchomych pozyskano z okresu XII – XIV w., przy czym koncentrują się one w postaci rozległego skupiska na polach, położonych na rozległej owalnej kępie wzdłuż osi północ – południe w północno – wschodniej części doliny. Tutaj zebrano w trakcie wielokrotnych penetracji powierzchniowych oraz w niedużych wykopach sondażowych z badań 1976 r. ponad 4000 ułamków naczyń glinianych i około 200 przedmiotów wykonanych z innych surowców. Informują nas one o poziomie życia codziennego i różnych zajęciach ludności zamieszkującej Zasłupie, a ich duża ilość o dużym zagęszczeniu ludności i wielopokoleniowym trwaniu osady. Niestety w dwóch niedużych wykopach, usytuowanych na szczycie kępy nie natrafiono na warstwy kulturowe ani obiekty wkopane w calec (ślady drewnianych chat i szop lub ziemianek czy półziemianek), co świadczy o daleko posuniętej destrukcji stanowiska. Materiał archeologiczny – przemieszany i rozdrobniony – znajdował się wyłącznie w warstwie ornej. Oczywiście podobny materiał oraz warstwy osadnicze mogą się jeszcze znajdować na innych kępach oraz w zagłębieniach doliny, zajętych przez łąki, przez co jest niewidoczny na powierzchni porosłej przez trawę. Dalsze badania wykopaliskowe mogą to potwierdzić. Czytaj dalej…
